عوارض گاز فریون

اگرچه گازهای مبرد، نقش حیاتی در سیستم‌های خنک‌کننده ایفا می‌کنند، اما می‌توانند خطراتی را هم برای انسان و هم محیط زیست به وجود بیاورند. مهم‌ترین آسیبی که این گازها به محیط زیست وارد می‌کنند، تخریب لایه اوزون است. این گازها در حالت عادی ایمن هستند اما نشت یا تماس مستقیم با آن‌ها می‌تواند خطرات جدی برای سلامتی انسان ایجاد کند. در ادامه به تفصیل درباره این خطرات می‌خوانیم:
تأثیرات استنشاق گاز مبرد

استنشاق گاز مبرد به‌ویژه در فضاهای بسته و بدون تهویه، می‌تواند باعث تحریک سیستم تنفسی شود. این تحریک به شکل علائمی مانند سرفه، تنگی نفس و سوزش گلو بروز می‌کند.
اگر گاز مبرد به مقدار زیاد نشت کند، به دلیل تراکم بالای آن در فضا، اکسیژن را جابه‌جا کرده و می‌تواند منجر به خفگی شود. این خطر در محیط‌های بسته یا بدون تهویه بیشتر است.
استنشاق مقادیر زیاد این گاز باعث بروز علائمی مانند سرگیجه، سردرد، حالت تهوع و کاهش هوشیاری می‌شود. در موارد شدید، این علائم می‌توانند به بیهوشی یا حتی مرگ منجر شوند.

خطرات پوستی و چشمی

گاز فریون در حالت مایع بسیار سرد است و تماس مستقیم با آن سرمازدگی شدید، قرمزی پوست و حتی سوختگی را به دنبال دارد. این امر به‌ویژه در هنگام نشت ناگهانی گاز یا تعمیرات نامناسب تجهیزات رخ می‌دهد.
اگر گاز یا مایع مبرد با چشم‌ها تماس پیدا کند، باعث سوزش شدید، قرمزی، التهاب و حتی آسیب به قرنیه می‌شود. در صورت عدم درمان، حتی مشکلات بینایی دائمی را برای فرد همراه خواهد داشت.

تأثیرات سمی

گازهای مبرد ممکن است در شرایط خاص به مواد سمی تجزیه شوند. برای مثال:

احتراق برخی گازهای مبرد مانند HCFC ها یا CFC ها می‌توانند گازهای خطرناکی مثل فسژن یا هیدروژن کلرید تولید کنند که سمی و مضر هستند. فسژن، یک گاز کشنده است که می‌تواند به طور مستقیم به ریه‌ها آسیب رسانده و باعث مرگ شود.

مشکلات قلبی و عصبی

برخی گازهای سرمایشی می‌توانند بر عملکرد قلب و سیستم عصبی تأثیر بگذارند.

استنشاق مقادیر زیاد گاز مبرد ممکن است باعث آریتمی قلبی (نامنظمی ضربان قلب) شود. همچنین استنشاق طولانی‌مدت یا مواجهه با گازهای مبرد مشکلاتی مانند تغییرات رفتاری، ضعف حافظه و کاهش تمرکز را به دنبال دارد.

اقدامات ایمنی استفاده از مبرد

برای جلوگیری از عوارض گاز فریون رعایت اقدامات زیر الزامی است:

در فضاهای بسته که احتمال نشت گاز وجود دارد، تهویه مناسب برقرار کنید.
هنگام کار با مبردها از دستکش، ماسک و عینک محافظ استفاده کنید.
از ابزارهای تشخیص نشت گاز استفاده کرده و در صورت نشت، محیط را فوراً ترک کنید.

رنگ‌بندی گازهای مبرد یا فریون

گازهای مبرد یا فریون در قالب سیلندر‌هایی که هر کدام یک کد رنگی خاص دارند عرضه می‌شوند. چنانچه با این کدها آشنایی داشته باشید، از روی رنگ سیلندر می‌توانید نوع گاز فریون موجود در آن را تشخیص دهید.

ظرفیت سیلندرهای گاز مبرد یا فریون در ایران

گازهای مبرد در بازار ایران تحت برندهای مختلفی، در قالب سیلندر عرضه می‌شوند. در زیر به میانگین ظرفیت سیلندرهای رایج‌ترین انواع فریون اشاره می‌کنیم:

گاز R134a – میانگین ۱۳/۶ کیلوگرم
گاز R22 – میانگین ۱۳/۶ کیلوگرم
گاز R407c – میانگین ۱۱/۳ کیلوگرم
گاز R410a – میانگین ۱۱/۳ کیلوگرم
گاز R404a – میانگین ۱۰/۹ کیلوگرم
گاز R507 – میانگین ۱۱/۳ کیلوگرم
گاز R12 – میانگین ۱۳/۶ کیلوگرم

گازهایR32 و R125 به‌ندرت به‌صورت خالص استفاده می‌شوند و بیشتر در ترکیباتی با خواص ترمودینامیکی مناسب به‌کار می‌روند.

گازهایR245c و R245fa تقریباً به‌طور انحصاری در ایالات متحده و به‌صورت آزمایشی استفاده می‌شوند.
گاز R404A به‌عنوان جایگزینی مناسب برای R502 در یخچال‌ها و فریزرها توسعه پیدا کرده است.
گاز R134a اولین HFC بود که با موفقیت در یخچال‌سازی و تهویه مطبوع به کار گرفته شد، زیرا استفاده از آن تقریباً هیچ نیازی به تغییر تجهیزات طراحی شده برای گاز R22 نداشت. با این حال، کارایی آن حدود ۴۰% از R22 پایین‌تر است.

گاز R407C، مانند R134a، از نظر ترمودینامیکی عملکردی مشابه R22 دارد و به‌عنوان یک مبرد “drop in” عمل می‌کند. با این حال، برخلاف R134a که یک ترکیب خالص به شمار می‌رود، برای استفاده در تجهیزات خانگی کوچک مناسب نیست.

گاز R410A دارای خواص ترمودینامیکی بسیار جذاب، انرژی بالاتر از R22 و البته بدون لغزش است، بنابراین پس از نشت و پر کردن مجدد مشکلی ایجاد نمی‌کند. با این حال، فشار عملیاتی آن تقریباً دو برابر R22 است و نیاز به طراحی مجدد کل سیستم با کمپرسورها و شیرهای انبساط بزرگ‌تر دارد.
گاز R507A در یخچال‌های صنعتی و تجاری استفاده می‌شود.